Antropologia nowych mediów – moduł tematyczny w ramach studiów II stopnia na kierunku kulturoznawstwo – wiedza o kulturze
Wpisując się w dotychczasową ideę studiów kulturoznawczych drugiego stopnia, skupionych na współczesności zarówno w wymiarze teoretycznym (Teorie tożsamości, Współczesne teorie antropologiczne), jak i analitycznym (Media w kulturze współczesnej, Społeczne teorie kultury współczesnej) moduł „nowomedialny” odpowiada na rosnące zainteresowanie rolą usieciowionych mediów cyfrowych w kulturze współczesnej, proponując krytyczny namysł nad praktykowaniem i rozumieniem mediów najczęściej określanych jako „nowe”. Zawarte w module zajęcia dostarczą narzędzi analitycznych potrzebnych do rozpoznawania formuł komunikacji i dzielenia informacji (od archaicznych blogów, przez tweety, po video stream) i badania gatunków „nowomedialnych” (od fotografii społecznościowych, przez memy, po obrazy generowane przez tzw. IA). Zarazem zapewnić muszą bazę krytyczną pozwalającą dostrzec zmediatyzowaną współczesność w jej całościowym wymiarze (w relacji z infrastrukturą, hardwarem i niejawnymi algorytmami, kosztami środowiskowymi i społecznymi, modelami finansowymi i relacjami władzy realizowanymi przez i poprzez nowe media).
Moduł tworzony będzie z uwzględnieniem programu obowiązkowych zajęć Media w kulturze współczesnej (których zakres jest szerszy i z konieczności zarazem bardziej podstawowy– obejmuje bowiem również media „stare” i „nowoczesne” istotne współcześnie, a także współczesność jako taką) – aby rozwijać, konkretyzować i pogłębiać wybrane zagadnienia (np. cyfrowe bazy danych, komunikacja, nadzór cyfrowy, narzędzia sieciowego kamuflażu i oporu, pattern recognition), a także doskonalić umiejętności analizy wybranych najbardziej aktualnych praktyk i środowisk medialnych. Ponadto, wykorzystując doświadczenia specjalizacji Kultura Wizualna zamierzamy uwzględniać w programie dotychczas „skuteczne” formuły refleksji nad rolą nowych mediów zawarte w multimedialnych dziełach sztuki współczesnej, a także pytać o relację widzialnych objawów nowych mediów (interfejs) i niewidzialnych procesów z nimi związanych.
Teza, że media stanowią prześlepiony komponent współczesności – życia gospodarczego, społecznego i psychicznego – może wydawać się paradoksalna wobec mnogości dyskusji dotyczących choćby polaryzującego wpływu mediów społecznościowych, uzależnieniu od ekranów czy ostatnio zagrożeniach związanych z tzw. sztuczną inteligencją. Dyskusje te jednak są w dwójnasób wybiórcze – skupiają się zwykle zaledwie na wybranym wymiarze funkcjonowania lub pojedynczym elemencie składowym danego medium (np. ekran). Tymczasem granice medium – i tego, co zalicza się dziś do „nowych mediów” – są dziś niezwykle trudne do wytyczenia, a większość operacji nowych mediów pozostaje niewidoczna dla tzw. przeciętnych użytkowników. Zapraszamy do współtworzenia modułu, który pomógłby w eksplorowaniu relacji współczesnych społeczności z tak pojętymi mediami: rozmytymi i rozproszonymi w codzienności użytkowników, a zarazem coraz silniej zcentralizowanymi i zmonopolizowanymi na poziomie czarnych skrzynek i struktury własnościowej. Głównymi inspiracjami metodologicznymi są dla nas m.in. new media studies, archeologia mediów, studia nad kulturą wizualną i dyscypliny pokrewne.
Zajęcia oferowane w roku akad. 2025/2026:
Laboratorium metodologiczne (I sem., 30 godz., egzamin):
- dr Łukasz Zaremba, Antropologia mediów – rekonesans metodologiczny, środa 9:45, s. 9
Warsztat (II sem., 30 godz.):
dr Jerzy Stachowicz,mgr Agnieszka Stecko-Żukowska, Antropologia i etnografia codzienności internetu, środa 13:15, s. 9
Konwersatoria (I i II sem., 90 godz.):
I semestr:
- dr Dorota Sosnowska, Ciało jako medium, środa 11:30, s. 8
II semestr:
- dr Konrad Sierzputowski, Gry cyfrowe, estetyka transgresji i krytyka społeczna, piątek 9:45, s. 9
- dr Matylda Szewczyk, Media i nauka: obrazy reprodukcji, czwartek 13:15, s. 10