Dziesiąty numer czasopisma „Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej”, zatytułowany „Polski wiek XIX. Kompleks wizualny”, oferuje rewizję tradycyjnego postrzegania tej epoki, przesuwając punkt ciężkości na procesy kształtowania się nowoczesnej sfery wizualnej i podmiotu patrzącego. Pod redakcją Iwony Kurz w numerze zgromadzono teksty, które – w dialogu z koncepcjami Jonathana Crary’ego czy Tony’ego Bennetta – podejmują namysł nadinstytucjonalizacją widzenia oraz narodzinami „kompleksu wystawienniczego”. Autorzy i autorki przyglądają się nowej mobilności obrazów, analizując zarówno spektakularne widowiska techniczne, jak uwiecznione na okładkowym zdjęciu starty balonów, jak i rodzącą się kulturę fotograficzną, która destabilizowała dawne porządki prawdy wizualnej. W artykułach refleksji poddane zostały również wizualne fundamenty polskiej tożsamości, od ikonografii narodowej (m.in. w analizie zdjęcia „Pięciu poległych”) po współczesne spory o pamięć i postszlacheckie dziedzictwo Europy Środkowo-Wschodniej. Całość dopełniają analizy współczesnych praktyk artystycznych i teatralnych oraz refleksje nad autobiografizmem w kinie, co pozwala uchwycić XIX wiek nie jako zamknięty rozdział historii, lecz jako żywą matrycę nowoczesnej wyobraźni, która wciąż kształtuje nasze dzisiejsze sposoby patrzenia.
Wolny dostęp: https://www.pismowidok.org/pl/archiwum/2015/10-polski-wiek-xix
