„Przeostrzenia. Kino polskie wobec transformacji ustrojowych 1945 i 1989” – CFP

Instytut Literatury Polskiej oraz Instytut Kultury Polskiej UW serdecznie zapraszają na konferencję naukową „Przeostrzenia. Kino polskie wobec transformacji ustrojowych 1945 i 1989”. Do wspólnej dyskusji pragniemy zaprosić badaczki i badaczy zainteresowanych filmowymi reprezentacjami obu przełomów i reprezentujących różne dyscypliny naukowe, m.in. filmoznawstwo, kulturoznawstwo, literaturoznawstwo, historię sztuki, nauki historyczne czy kulturę wizualną.

Zagadnienie transformacji ustrojowych po drugiej wojnie światowej oraz po 1989 roku jest jednym z intensywniej omawianych we współczesnej humanistyce problemów. Badania skoncentrowane na każdej transformacji z osobna dążą w pierwszej kolejności do odtworzenia i scharakteryzowania tych procesów historycznych, które dały początek dzisiejszej sytuacji społeczno-politycznej w Polsce. Gest powrotu do momentów historycznych, w których doszło do drastycznego przewartościowania dotychczasowego układu sił politycznych oraz uruchomienia nowej logiki historycznej, stanowi konieczny element diagnozy współczesnego obrazu wspólnoty narodowej, i odwrotnie – dynamika teraźniejszych zmian determinuje to, w jaki sposób rekonstruowane i oceniane są historyczne zwroty transformacyjne. Dotychczasowa praktyka badawcza koncentrowała się zwykle na jednym z wybranych przełomów ustrojowych. W obszarze filmoznawstwa była to przede wszystkim cezura 1989 roku, czego świadectwem są liczne ważne publikacje z ostatnich lat, m.in. „Kino – postkomunizm – polityka. Film w krajach Europy Środkowo-Wschodniej wobec procesów transformacji politycznej i konsekwencji roku 1989” pod red. Marty Brzezińskiej-Pająk czy „Rockefellerowie i Marks nad Warszawą. Polskie filmy fabularne wobec transformacji gospodarczej” Michała Piepiórki. Wciąż jednak brakuje prób bardziej całościowego uchwycenia mechanizmów transformacji rządzących polską historią ostatniego stulecia, zwłaszcza w interesującej nas perspektywie kinematografii polskiej.

Proponujemy zatem, aby w ramach konferencji przyjrzeć się obu procesom równolegle. Zestawienie dwóch momentów przełomu ustrojowego pozwoli na rozpatrzenie polskiej historii XX wieku w perspektywie nie tylko mocnych cięć czy gwałtownych przekształceń, lecz także długiego trwania społecznych, politycznych i kulturowych narracji, które znalazły swoje odzwierciedlenie zarówno w wybranych polskich produkcjach filmowych, jak i organizacji przemysłu filmowego czy oczekiwaniach widowni wobec kina polskiego. Chcemy wspólnie zastanowić się nad tym, z jakimi narracjami (tożsamościowymi, politycznymi, historycznymi) zmierzyć się musieli polscy twórcy filmowi, a dokładniej — jakie ich elementy przedostały się do tych polskich filmów, które dowodzą dziś polityczno-społecznych wstrząsów i ciągłości, składających się na skomplikowaną genealogię III Rzeczpospolitej.

Szczególnie interesują następujące obszary problemowe:
– Rewizja dotychczasowych metodologii, narracji i tendencji w badaniach nad polskim filmem po 1945 i 1989 roku, ze szczególnym uwzględnieniem problematyczności ustanawiania cezur historycznych. Na ile retoryka przełomu stanowi poręczny punkt wyjścia do analizy wybranych przemian ustrojowych, a na ile zaciemnia mniej oczywiste ich wymiary?

– Długie trwanie dwudziestolecia międzywojennego w polskim filmie po 1945 roku, widmo PRL w kinie po 1989 roku.

– Bohaterki i bohaterowie polskiego kina. Jakie postawy i wzorce osobowe promowało ono wobec przełomów 1945 i 1989 roku? O czyich losach opowiadało, a czyje wyparło lub zafałszowało?

– Forma filmowa: przekształcenia języka filmu, struktur gatunkowych i ekspresji aktorskiej w polskim kinie po 1945 i 1989 roku.

– Wpływ transformacji na rynek filmowy w Polsce (na tle innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej): system produkcji, struktura zatrudnienia, rynek festiwali, społeczne praktyki dystrybucji i odbioru filmu.

– Krytyka filmowa i filmoznawstwo. Na ile praktyka recenzencka wchodziła w toczone w danym czasie spory światopoglądowe związane z transformacją? Czy i w jakim stopniu społeczno-polityczne okoliczności determinowały sposoby uprawiania krytyki filmowej i prowadzenia badań nad filmem?

– Polska kinematografia “przełomów” wobec innych kinematografii Europy Środkowo-Wschodniej.

– Polski film w relacji do innych dziedzin sztuki: różnice w stawianiu społeczno-politycznych diagnoz czy przedstawianiu zjawisk potransformacyjnych.

Udział w konferencji jest bezpłatny. Abstrakty (w języku polskim lub angielskim, nie dłuższe niż 2 000 znaków ze spacjami) prosimy przesyłać na adres przeostrzenia@gmail.com do 2 lutego 2020 roku.

Konferencja odbędzie się w dn. 26–27 marca 2020 roku w Instytucie Kultury Polskiej UW.

Sesja jest finalnym etapem szerzej zakrojonego projektu o tym samym tytule. Od października do grudnia 2019 roku w ramach Uniwersytetu Otwartego Jazdów i we współpracy z Śródmiejskim Domem Kultury w Warszawie, Instytutem Literatury Polskiej UW oraz Instytutem Kultury Polskiej UW realizowany był program warsztatów filmoznawczych, w trakcie których zaproszeni eksperci i ekspertki omawiali wybrane filmy dotyczące dwóch polskich transformacji ustrojowych.
Szczegóły: www.przeostrzenia.wordpress.com

Organizatorki:
mgr Sylwia Borowska-Kazimiruk (ILP UW)
dr Paulina Kwiatkowska (IKP UW)
dr Agata Zborowska (IKP UW)

Komitet naukowy:
dr Marta Brzezińska-Pająk (KSI UW)
dr hab. Justyna Jaworska (IKP UW)
dr hab. Iwona Kurz (IKP UW)
prof. dr hab. Ewa Paczoska (ILP UW)

Identyfikacja wizualna: Marta Wittchen

Tagi:

Data publikacji: 12-12-2019

Instytut Kultury Polskiej
Krakowskie Przedmieście 26/28
00-927 Warszawa
tel.+48 22 552 03 24
22 552 26 04

Uniwersytet Warszawski
ul. Krakowskie Przedmieście 26/28
00-927 Warszawa
tel. +48 22 552 00 00
NIP 525-001-12-66

Wydział Polonistyki

Projekt i realizacja:
rzeczyobrazkowe.pl