Przed końcem. Kolonizacja jako akt rozłączenia. Między Tahiti a Polską – natura, woda i dziedzictwo nowoczesności

Gościnią ostatniego w tym semestrze wykładu z cyklu „Przed końcem” będzie dr Małgorzata Owczarska. Wykład proponuje odczytanie kolonizacji jako procesu ontologicznego rozłączenia – człowieka od natury, lądu od wody, wiedzy rdzennej od dominującej epistemologii nowoczesności. Punktem wyjścia jest tahitańska przepowiednia o przypłynięciu „pirogi bez statecznika”, symbolizująca nadejście władzy kolonialnej wraz z odmiennym, „rozdzielającym” sposobem rozumienia świata. Zestawiając badania etnograficzne prowadzone na Tahiti wśród stowarzyszeń odrodzenia kulturowego z badaniami z nurtu błękitnej antropologii w Polsce, postaram się wskazać wspólny mianownik procesów kolonizacji natury i ludzi w XVIII–XX wieku w obu tych miejscach, a także zastanowić się nad ich współczesnymi konsekwencjami. O ile na Tahiti aktywizm kulturowo-ekologiczny staje się praktyką rekonekcji – ponownego wiązania się (tah. natira’a) z wyspiarską tożsamością i środowiskiem, o tyle w Polsce opór wobec polityk odbudowy przyrody (takich jak renaturyzacja rzek i mokradeł) ujawnia trwałość założeń nowoczesnego projektu mimo pogłębiającego się kryzysu wodnego. Wykład stawia pytanie o możliwość budowania relacji ze środowiskiem w epoce kryzysu klimatycznego oraz o brzemię postkolonialnego dziedzictwa nowoczesności.