Historia SKK

Studenckie Koło Naukowe przy IKP (Instytut Kultury Polskiej od 1998; przedtem Katedra Kultury Polskiej), pierwsze w historii Instytutu, zarejestrowano w Rektoracie UW i wpisano do rejestru uczelnianych organizacji studenckich 29 lipca 1999 roku. Opiekunem koła – nazwanego wtedy STUDENCKIM KOŁEM BADAŃ NAD KULTURĄ był na początku dr Mariusz Czubaj; po nim funkcję opiekuna przejął dr Paweł Rodak, który piastował ją do listopada 2005 roku. Do końca roku akademickiego 2000/2001 o charakterze prac SKBnK i tematach jego spotkań roboczych decydowali aktywni studenci MISH, którzy zresztą założyli koło. Prezesem był wówczas Lech Michał Nijakowski (obecnie doktorant w Instytucie Socjologii), a w skład zarządu wchodził też Roman Chymkowski (obecnie doktor w Zakładzie Kultury Współczesnej w IKP, a od listopada 2005 opiekun Koła). Odbywały się regularne (comiesięczne) spotkania, podczas których dyskutowano nad referatami poświeconymi m.in. mniejszościom narodowym i etnicznym w Polsce, językoznawstwu kognitywnemu, kulturom skandynawskim, socjologii wojny, filozofii współczesnej, historii antropologii kulturowej. Na tych spotkaniach szczególnie mocno zaznaczali swoją obecność autorzy skupieni wokół „Studenckiego Kwartalnika Naukowego RUBIKON”.

Lech Nijakowski, Roman Chymkowski i Włodzimierz Pessel przeprowadzili projekt badawczy „Niemiecki kontekst śląskiej tożsamości regionalnej w dyskursie publicznym”, finansowany przez Radę Konsultacyjną ds. Studenckiego Ruchu Naukowego przy JM Rektorze Uniwersytetu Warszawskiego i wspierany przez Towarzystwo Przyjaciół Śląska; wyniki badań zaprezentowano w „Roczniku Studenckiego Ruchu Naukowego”, 2000(1).

Przewodniczący SKBnK Lech Nijakowski, jako członek Rady Konsultacyjnej ds. Studenckiego Ruchu Naukowego redagował pierwszy numer „Rocznika Studenckiego Ruchu Naukowego”.

W grudniu 1999 roku zorganizowano specjalna dyskusję panelową na temat kultury oralnej i fińskiego eposu Kalevala, z udziałem tłumacza i badacza mitologii Jerzego Litwiniuka.

Ponadto SKBnK współorganizowało w 2000 roku wyprawę na badanie Karnawału Szwabsko-Alemańskiego (pod przewodnictwem dr. Wojciecha Dudzika), która zaowocowała wystawą zdjęć oraz serią prelekcji.

Wynikiem współpracy z Kołem Filozoficznym przy Międzywydziałowych Indywidualnych Studiach Humanistycznych stała się wspólna publikacja: Oblicza relatywizmu teoriopoznawczego, red. T. Ciecierski, L.M. Nijakowski, Warszawa 2001.

SKBnK wspólnie z samorządem Instytutu Filozofii UW zorganizowało ogólnopolski konkurs na pracę pt. „Po co filozofia współczesnemu człowiekowi?”. Efektem finalnym konkursu była konferencja naukowa pod tym samym tytułem (BUW, kwiecień 2001), a także publikacja: Po co filozofia współczesnemu człowiekowi?, red. R. Chymkowski, J. Mach, N. Olszewska, Warszawa 2002.

W czerwcu 2001 roku SKBnK wraz z Studenckim Kołem Nauk o Społeczeństwie i Kulturze przy zakładzie Socjologii Ogólnej IS UW zorganizowało dwudniowe ogólnopolskie seminarium „Dziesięć lat obecności mniejszości narodowych w polskim dyskursie politycznym”. Gościnnie, obok zaproszonych studentów, referaty wygłosili dr Elżbieta Skotnicka-Illasiewicz (doradca premiera Jerzego Buzka) i dr Sławomir Łodziński. Podsumowaniem spotkania była publikacja sfinansowana z funduszy Rady Konsultacyjnej: W poszukiwaniu ładu wielokulturowego. Mniejszości narodowe w Polsce a wyzwania integracji europejskiej, red. L.M. Nijakowski, Warszawa 2001 (prace Romana Chymkowskiego, Włodzimierza Pessela, Lecha M. Nijakowskiego).

Na początku października 2001 roku odbyło się Walne Zgromadzenie Członków SKBnK, które powołało nowe władze. Prezesem wybrano Włodzimierza Karola Pessela (obecnie doktoranta w Zakładzie Kultury Współczesnej IKP), a na stanowiska członków zarządu Macieja Kubickiego (obecnie absolwenta ISNS i studenta V roku kulturoznawstwa) i Igora Piotrowskiego (magistra kulturoznawstwa i studenta Teologii Katolickiej w UKSW).

Nowy zarząd na wniosek Dyrekcji IKP przeprowadził w Rektoracie procedurę zmiany nazwy koła – SKBnK zostało zastąpione przez STUDENCKIE KOŁO KULTUROZNAWCZE. Dokonane zostały zmiany regulaminowe, za zgodą JM Rektora zatwierdzono nowy statut. Określono nowe cele, zawężając poszukiwania metodologiczne, a badania mniejszości narodowych zastąpiono szeroką formułą poszukiwań antropologicznych nad kulturą.

Koło zorganizowało wspólnie z Towarzystwem Przyjaźni Polsko-Izraelskiej cykl seminariów pod tytułem „Polska – Niemcy – Izrael: droga ku pojednaniu. Czy można porozumieć się przez sztukę?”

Powołano dodatkowe sekcje: Dyskusyjny Klub Filmowy LOKATOR, działający przy Domu Sztuki na Ursynowie; Sekcję Analizy Filmowej (pod opieką dra Seweryna Kuśmierczyka); Sekcję Historii Kultury Antycznej i Archeologii.

DKF “Lokator” zorganizował w trakcie dwóch lat działalności pięćdziesiąt cztery projekcje filmowe zgrupowane w pięciu monograficznych prezentacjach:

  • „Wielcy twórcy, wielkie prowokacje” (10 filmów; jesień 2001) – poddawał refleksji skandal jako strategię artystyczną;
  • „Dokument – awangarda i klasyka” (9 filmów; styczeń 2002) – przypominał filmy fundujące nowoczesny warsztat dokumentalisty, a dziś niesłusznie skazane na zapomnienie;
  • „Dorastanie – inicjacje – dorosłość” (10 filmów; wiosna 2002) – pokazywał skrajnie odmienne realizacje jednego antropologicznego i filmowego, motywu;
  • „Nowa fala: bohaterowie są zmęczeni” (14 filmów; jesień 2002) – był próbą redefinicji silnie zmitologizowanego wizerunku tzw. nowej fali;
  • Wreszcie „Sztuka kiczu” (11 filmów; wiosna 2003) – stawiała zagadnienie niejednoznacznych relacji kultury wysokiej i popularnej.

Każdej projekcji towarzyszył przygotowany specjalnie na tę okazję, rozdawany wszystkim uczestnikom program, który zawierał informacje o pokazywanym filmie i rekonstrukcję jego krytycznej recepcji (fragmenty recenzji). Wszystkie projekcje poprzedzała prelekcja specjalnego gościa. Wśród zaproszonych przez DKF „Lokator” znaleźli się m.in. dr Iwona Kurz (pracownik IKP UW), dr Urszula Jarecka (pracownik Instytutu Sztuki PAN i IKP UW), dr Andrzej Kołodyński (redaktor naczelny miesięcznika „Kino”), dyrektor Grzegorz Pieńkowski (pracownik Filmoteki Narodowej), redaktor Bartosz Żurawiecki (recenzent miesięcznika „Film”) i redaktor Andrzej Bukowiecki (recenzent „Życia Warszawy”). W dyskusjach uczestniczyli również reżyserzy Andrzej Zaorski i Krzysztof Zanussi. Pokazy i dyskusje odbywały się w sali kinowej „Domu Sztuki” (ul. Wiolinowa 14).

Ponadto DKF „Lokator” wraz z Instytutem Slawistyki Zachodniej i Południowej UW zorganizował dwie imprezy filmowe w „Czeskim Centrum”. Pierwsza edycja “Czeskiej wiosny”(4 filmy; kwiecień 2002) poświęcona była czeskim rozrachunkom z II wojną światową i tendencjom nowofalowym w tej kinematografii. W ramach „Czeskiej wiosny 2” (kwiecień 2003) członkowie klubu mogli zapoznać się z czeskim kinem socrealistycznym i twórczością Very Chytilovej.

Perspektywa dwuletniej działalności potwierdza słuszność powołania w Instytucie Kultury Polskiej dyskusyjnego klubu filmowego. Wydaje się, że DKF „Lokator” stanowi wartościowe uzupełnienie dla prowadzonych w IKP UW zajęć poświęconych filmowi i audiowizualności. Stwarza również nowe, niebanalne forum dla wymiany poglądów i możliwość konfrontacji własnych osiągnięć naukowych z młodzieżą akademicką z innych ośrodków (wspomniana konferencja). Pełni wreszcie istotną funkcję „animacyjną”, umożliwiając studentom praktyczne działania w ramach instytucji kulturalnych. Organizacja projekcji, kontakty z Filmoteką Narodową, Federacją Dyskusyjnych Klubów Filmowych, dystrybutorami kinowymi – wszystkie te doświadczenia mogą zaprocentować w przyszłości.

Spotkania Sekcji Analizy Filmowej miały charakter warsztatów. Samodzielne zajęcia analityczne były dla uczestników okazją do budowania własnych technik pracy badawczej. Zajmowano się związkami dzieła filmowego z kulturą, w której powstaje. Ważne miejsce w dyskusjach zajmował temat ukazywania świata wewnętrznego bohaterów za pomocą języka filmu (rola światła, koloru, kompozycji obrazu, znaczenie sceny i sekwencji). Zebrania dawały również okazję do zastosowania w praktyce wiedzy zdobywanej na wykładach z cyklu „Sztuka Filmu”, prowadzonych przez profesora Jerzego Wójcika.

Sekcja Badań Kultur Starożytnych została powołana jako odpowiedź na szczególne zainteresowanie światem starożytnym wśród studentów IKP. Celem działalności sekcji jest poszerzenie wiedzy na temat szeroko rozumianych peryferii świata greckiego oraz kultur Dalekiego Wschodu. Spotkania sekcji miały zapoznać słuchaczy ze specyfiką mentalności, codzienności, wierzeń, życia kulturalnego człowieka starożytnego w ogóle. Celem badań było podjęcie próby stworzenia wspólnego mianownika dla kultur starożytnych, wychodząc od okresu późnego paleolitu, by ostatecznie skupić się na czasie tworzenia się „kultur narodowych”.

W roku akademickim 2001/2002 Studenckie Koło Kulturoznawcze skoncentrowało się na projekcie badawczym „Kultura i literatura dziecięca w Polsce 1945-2000”. Zrealizowano cykl spotkań dyskusyjnych, a prace nad wydawnictwem książkowym (opracowanie socjologicznoliterackie) nadal trwają pod kierunkiem mgr Olgi Libich. Tematy posiedzeń: fenomen Pottera, światoodczucie Muminków, ulubione lektury dziewcząt (spotkanie pod hasłem „W cieniu zakwitających dziewcząt” – z udziałem Joanny Olech, pisarki, dziennikarki i ilustratorki), obowiązkowe lektury chłopców, ekranizacje i seriale. Na spotkaniach gościli także pracownicy UW: dr Grzegorz Leszczyński, dr Grzegorz Godlewski i dr Paweł Rodak.

Na jesieni 2002 nową przewodniczącą koła została Olga Libich (obecnie doktorantka w Zakładzie Nowoczesnej Kultury Polskiej IKP). Zorganizowany został wówczas m.in. cykl spotkań poświęconych feminizmowi. Tematy spotkań: Kobiety na wolności: sufrażystki, emancypantki, feministki; Teoria dziwaków – queer i przymusowa heteroseksualność; Popfeminizm, czyli czy Madonna jest wyzwolona?; Kobiety w działaniu (grudzień -styczeń 2003).

Istotnym dokonaniem nowego zarządu SKK było zorganizowanie ogólnopolskiej konferencji naukowej „Kicz audiowizualny – medium, dyskurs, widowisko” (19-22 marca 2003). Celem organizatorów było sprowokowanie dyskusji nad współczesnymi praktykami audiowizualnymi. Szeroki odzew (wiele nadesłanych prac), wysoki poziom referatów i duża frekwencja w trakcie obrad pozwalają uznać to wydarzenie za sukces.

SKK brało także udział w dwóch wyprawach terenowych:

  • Podróż „Szlakiem Petersburskiego Tekstu Literatury Rosyjskiej” (lipiec 2002), wspólnie ze studentami Instytutu Socjologii;
  • Wyprawa antropologiczna na Białoruś (pod opieką mgr Zuzanny Grębeckiej).

Druga ze wspomnianych wypraw wiązała się z powstaniem projektu „Duchowość dzisiejszej Białorusi”. Była to samodzielna inicjatywa studentów kulturoznawstwa – wiedzy o kulturze, powstałą pod wpływem zajęć „Kołchoz – antropologia wsi białoruskiej” prowadzonych przez dr Annę Engelking. Projekt wyjazdu na Białoruś wyrósł z autentycznego zainteresowania studentów naszego kierunku życiem i kulturą najbliższych sąsiadów.

Na początku marca 2003 ponownie zmieniły się władze koła: w nowym zarządzie znalazły się Maria Peltz, Paulina Wrocławska, Agnieszka Piwowarczyk i Bartłomiej Pulcyn.

Pierwszym projektem była współorganizowana z „Uniwersytetem Kulturalnym” sesja feministyczna. Zajmowano się między innymi kinem kobiecym (prelekcja dr Iwony Kurz), początkami polskiego feminizmu (grupa nieformalna im. Pauliny Kuczalskiej-Reinschmit), a także współczesnym wizerunkiem ruchu feministycznego w Polsce.

Następnie odbył się cykl spotkań połączonych z projekcjami filmów: Piknik pod wiszącą skałąLista Schindlera. Spotkania prowadziła dr Urszula Jarecka, która zaprezentowała psychoanalityczne odczytanie powyższych dzieł.

Na wiosnę SKK zorganizowało spotkanie z dr Walerią Szydłowską (współpracowniczką prof. Jacquesa Derridy) pod tytułem „Derrida kontra Levinas. Etyka Dekonstrukcji”.

Kolejna reorganizacja Koła nastąpiła jesienią 2005. Na początku roku akademickiego 2005/2006 wybrano nowy Zarząd z Joanną Beatą Myszczyńską na czele złożony ponadto z: Anny Płacheckiej, Julii Odnous, Agnieszki Pajączkowskiej, Zuzanny Kuczbajskiej, Michała Dubrawskiego i Witolda Zakrzewskiego. W r. akad. 2006/2007 nastąpiła zmiana w składzie Zarżadu- Zuzannę Kuczbajską zastąpił Łukasz Bukowiecki. W tym czasie utworzono Sekcję Religioznawczą, Sekcji Teorii Teatru i Dramatu oraz Sekcję Sztuki. Koło utworzyło w budynku IKP Galerię Przechodnią i doprowadziło do wprowadzenia do programu studiów objazdów kursowych, które nadal są przez Koło współorganizowane. Rozwinięto działalność Sekcji Filmu i Wideo. Udało się w końcu stworzyć komputerowy katalog Wideoteki Studenckiej. W r. akad. 2007/2008 doszło do kolejnych zmian w składzie Zarządu. Na jego czele stanął Witold Zakrzewski, a członkami zostali: Julia Odnous, Agnieszka Pajączkowska, Łukasz Bukowiecki i Hanna Zakrzewska. Zakończył się wówczas proces przekształcania Studenckiego Koła Kulturoznawczego ze zwykłego koła naukowego w instytucję pełniącą także funkcje Samorządu Studenckiego. Jesienią 2008 r. wybrano zupełnie nowy zarząd w składzie: Jagoda Gawliczek (prezes), Katarzyna Stańczak, Małgorzata Mostek, Olga Kołakowska, Paulina Danecka, Łukasz Bukowiecki, Gaweł Pasek vel Paszkowski i Ariel Lisowski.

Maria Peltz
(współpraca: Maciej Kubicki, Olga Libich, Włodzimierz Pessel, aktualizacja Michał Dubrawski i Witold Zakrzewski)

Instytut Kultury Polskiej
Krakowskie Przedmieście 26/28
00-927 Warszawa
tel.+48 22 552 03 24
22 552 26 04

Uniwersytet Warszawski
ul. Krakowskie Przedmieście 26/28
00-927 Warszawa
tel. +48 22 552 00 00
NIP 525-001-12-66

Wydział Polonistyki

Projekt i realizacja:
rzeczyobrazkowe.pl