Kultura miejska

Nabór na specjalizację „Kultura miejska” na rok akademicki 2016/2017 uruchomiony zostaje ponownie po rocznej przerwie. 

Specjalizacja naukowa „Kultura miejska” dla studentów kulturoznawstwa – wiedzy o kulturze została przygotowana przez działającą w Instytucie Kultury Polskiej UW Pracownię Studiów Miejskich. Obowiązkowe zajęcia dla słuchaczy specjalizacji (łącznie 240 godzin akademickich) będą się odbywać na pierwszym i drugim roku studiów II stopnia.

Specjalizacja jest przeznaczona szczególnie dla absolwentów studiów I stopnia na kierunkach humanistycznych (kulturoznawstwo, historia, historia sztuki, filologia), społecznych (socjologia, socjologia stosowana) i technicznych (architektura, urbanistyka, architektura krajobrazu), którzy są zainteresowani problematyką nowoczesnego i współczesnego miasta jako rzeczywistości kulturowej i środowiska komunikacyjnego oraz chcą pogłębić swoją wiedzę z zakresu koncepcji architektonicznych i urbanistycznych, aktualnych problemów kultury metropolitarnej i aglomeracyjnej, miasta jako środowiska motywującego specyficzne interakcje społeczne i praktyki kulturowe.

Zajęcia na specjalizacji miejskiej w IKP UW będą prowadzić uznani dydaktycy i badacze kultury miejskiej, mający w swoim dorobku publikacje nagradzane przez gremia naukowe, instytucje kultury oraz urzędników miejskich, tacy jak prof. Agnieszka Karpowicz, dr Weronika Parfianowicz-Vertun, dr Włodzimierz Karol Pessel, dr Igor Piotrowski, dr Xawery Stańczyk, mgr Sylwia Chutnik, mgr Katarzyna Kuzko-Zwierz, mgr Kornelia Sobczak, mgr Łukasz Bukowiecki, mgr Piotr Kubkowski, mgr Marcin Gołąb.

Założenia

Specjalizacja umożliwia poszerzenie wiedzy na temat form obecności miasta w przekazach kultury artystycznej i popularnej, „varsavianistyki”, instytucji i ruchów miejskich. Specjalizacja służy rozbudzaniu miejskiej wrażliwości antropologicznej, kształci kompetencję miejską (mentalną i intelektualną), wrażliwość na przemiany w materialnej i ludzkiej tkance miasta oraz ich wzajemne skomplikowane powiązania. Jest ona otwarta zarówno dla osób planujących aktywnie działać w przestrzeni miejskiej, pracować w instytucjach miejskich, jak i dla przewodników i badaczy kultury, mając za zadanie poszerzać ich wiedzę, kompetencje i wrażliwość antropologiczną traktowane jako przygotowanie do pracy w żywej tkance miejskiej.
Program specjalizacji odpowiada kilku ważnym obecnie zjawiskom. Po pierwsze – powszechnemu wzrostowi zainteresowania kulturą miasta, swoistemu city boom obejmującemu zarówno przedstawicieli świata nauki, jak i zwykłych użytkowników miast, w Polsce skoncentrowanemu zwłaszcza na Warszawie. Po drugie – ugruntowaniu się zjawiska aktywizmu miejskiego, tzn. przejściu od kontemplowania historii i urody miasta do jego przekształcania poprzez rozmaite działania interwencyjne, wśród których wyróżnia się m.in. sztuka w przestrzeni publicznej. Po trzecie – obserwowanemu w różnych ośrodkach akademickich rozwojowi studiów miejskich (urban studies), przeważnie o nader szeroko formułowanych założeniach poznawczych i metodologicznych.

Co istotne, próby objęcia refleksją kulturoznawczą i krytyczną całego tego spektrum są sporadyczne, a taki właśnie cel wytycza sobie nowa specjalizacja miejska. Jednocześnie zachowuje ona podstawową ideę antropologii kultury uprawianej od lat w środowisku IKP: badacz kultury zajmuje się dynamicznym, interakcyjnym, komunikacyjnym środowiskiem, w którym funkcjonują właściwe mu relacje społeczne, więzi międzyludzkie i praktyki interferujące z tym środowiskiem, wyrastające z jego specyfiki, a jednocześnie aktywnie i twórczo je kształtujące i przekształcające. W tej perspektywie miasto nie jest tylko statyczną przestrzenią urbanistyczną, architektoniczną czy wizualną, lecz stanowi żywą, dynamiczną i zmienną historycznie sferę materialnych, wizualnych i językowych praktyk ją współorganizujących.
Specjalizacja „Kultura miejska” w ramach zajęć obowiązkowych osadza refleksję nad kulturą miejską w sferze świadectw językowych, zachowań komunikacyjnych, zmiennej historycznie i medialnie logosferze i ikonosferze miejskiej, a także logocentrycznych danych czerpanych z historii kultury, chociaż nie dla badania samej historii, lecz diagnozowania współczesności. Paleta problematyzacji współczesnego życia miejskiego będzie uruchomiana na fakultatywnych zajęciach konwersatoryjnych, wpisanych w ofertę zajęć do wyboru.

Biorąc pod uwagę, choćby za Georgiem Simmlem, fakt, że kultura społeczeństwa nowoczesnego jest ściśle uzależniona od środowiska miejskiego, należy podkreślić nie tylko znaczenie socjologii kultury dla badań nad kulturą miejską, lecz także rolę tego środowiska w procesie kształtowania się nowoczesnej i współczesnej tożsamości, podmiotowości, sposobów działania w kulturze, spędzania czasu wolnego, organizowania codzienności, a także jego niezbywalną rolę w procesie kształtowania się i przemian nowoczesnej i współczesnej sfery artystycznej, literatury i sztuki wyrastającej w głównej mierze właśnie z tego środowiska.

Na zajęciach specjalizacyjnych tezy oraz interpretacje mają otrzymywać najpierw ugruntowanie w miejskich faktografiach. W przyszłości (w zależności od perspektyw finansowych) planowane jest zapraszanie gości spoza IKP, którzy prowadząc zajęcia kursowe lub wykłady mistrzowskie prezentować będą zróżnicowane podejścia do studiów miejskich i metody, dzielić się doświadczeniami z prowadzenia badań w miastach Europy Środkowo-Wschodniej, na Zachodzie czy innych kontynentach. Specjalizacja ta kładzie jednakże wyraźny nacisk na empirię warszawską, gdyż do tej dostęp jest najłatwiejszy, bezpośredni, można więc wykorzystywać go np. podczas rekonesansów terenowych uzupełniających zajęcia w murach uczelni.
Słuchaczy specjalizacji „Kultura miejska”, mającej profil przede wszystkim teoretyczny, metodyczny i interpretacyjny, gorąco zachęca się do połączenia jej w planie studiów ze specjalizacją Animacja kultury, mającą wymiar stricte praktyczny.

Absolwenci specjalizacji otrzymują stosowny aneks do dyplomu ukończenia studiów magisterskich.

Opiekunem specjalizacji jest dr Włodzimierz Pessel.

Więcej informacji o PSM: www.facebook.com/pracownia.studiow.miejskich
Strona realizowanego przez PSM projektu Topo-Grafie: http://topo-grafie.uw.edu.pl/miron
Najnowsze publikacje PSM:
http://lampa.art.pl/sklep/index.php?p248,ceglane-cialo-goracy-oddech
http://lampa.art.pl/sklep/index.php?p242,tetno-pod-tynkiem-warszawa-mirona-bialoszewskiego
Blog Łukasza Bukowieckiego: http://www.miastomuzeow.pl

Termin rekrutacji 2016/2017:
26 września-3 października 2016

Kwalifikacja na podstawie punktacji uzyskanej podczas rekrutacji na studia (IKP oraz MISH, jeśli minimum programowe jest realizowane w IKP) i formularza przesłanego na adres: wkpessel@gmail.com

Limit miejsc: 18-25 osób
Specjalizacja nieodpłatna

 

Program specjalizacji

Specjalizacja „Kultura miejska” – rok I (2016/2017)
Specjalizacja „Kultura miejska”
terminy zajęć
rodzaj zajęć
sposób zaliczenia
punkty ECTS
Razem180 godz. obowiązkowych ćwiczeń i warsztatów 1 egzamin22 ECTS
dr Włodzimierz Pessel, Wprowadzenie do studiów miejskich: teorie – metodyka – przypadki testoweI i II semestr, piątek, godz. 11.30–13.00, sala 7ćwiczenia,
60 godz.
zal.,
egzamin
8 ECTS
dr hab. Agnieszka Karpowicz, Miasto mówi I. Literackie mapy Polski XX/XXI wiekI semestr, poniedziałek, godz. 15.00–16.30, sala 4konwersatorium analityczno-interpretacyjne,
30 godz.
zal.5 ECTS
dr Włodzimierz Pessel, dr Igor Piotrowski, Warsztat varsavianistycznyI i II semestr, czwartek, godz. 15.00–18.15, co 2 tygodnie, sala 7warsztat,
60 godz.
zal.6 ECTS
dr Igor Piotrowski, Mapa, miasto, teksty kulturyII semestr, czwartek, godz. 15–18.00, sala 7, co 2 tygodnie (naprzemiennie z warsztatem warszawskim)ćwiczenia,
30 godz.
zal.3 ECTS

Plan 60 godzin obowiązkowych w roku akademickim 2017/18 zostanie ustalony w późniejszym terminie. Będzie to kontynuacja zajęć „Miasto mówi” (z innym prowadzącym i innym zakresem tematycznym) oraz zajęcia typu warsztatowo-interpretacyjnego (po 3 punkty ECTS).

 

Dedykowane i gorąco polecane uczestnikom specjalizacji konwersatoria z puli zajęć do wyboru w ramach oferty IKP w roku akademickim 2016/2017:

dr Weronika Parfianowicz-Vertun, Jak żyć w małym mieszkaniu? Praktyki, polityki, estetyki, 30 godz., I semestr, poniedziałki 11:30-13:00, s. 8.

dr Xawery Stańczyk, Popnacjonalizm. Wytwarzanie tożsamości narodowej w kulturze popularnej drugiej połowy XX wieku, 60 godz., poniedziałki 9:45-11:15, s. 10.

mgr Sylwia Chutnik, Miasto i płeć, 30 godz., I semestr, poniedziałki 13.15-15.00, s. 9.

mgr Piotr Kubkowski, Warszawski warsztat rowerowy 1886-2016, 60 godzin, I i II semestr, piątki 13:15-14:45, s. 9

mgr Łukasz Bukowiecki, Warszawa – muzea – historia kultury, 30 godz., II semestr, wtorek, g. 16:45-18:15, sala 7

mgr Marcin Gołąb, Miasto, dziecko i dzieciństwo w mieście, II semestr, godz. 13:15, sala 10
Ogólne opisy zajęć

dr Igor Piotrowski, dr Włodzimierz Pessel
Warsztat warszawski
Zajęcia mają charakter warsztatowy: studenci wspólnie z prowadzącymi analizują i interpretują fenomen Warszawy i jej opowieści przestrzennych (zarówno tych historycznych, jak i współczesnych). Punktem wyjścia są różnorodne varsaviana – semiofory związane z miastem (gatunki piśmiennictwa, filmy etc.), kryteriami ich doboru jest w miarę aktualny charakter, zatem np. wydawane obecnie książki itd. Dodatkowym elementem warsztatu jest wizyta w wybranej instytucji miejskiej oraz spotkanie z zaproszonym gościem. Ważnym dopełnieniem zajęć (oraz formą ich ostatecznego zaliczenia) są wynikające z tematyki podejmowanej w danym roku spacery po kolejnych dzielnicach miasta, które odbywają się wiosną.

Dr Włodzimierz Pessel
Wprowadzenie do studiów miejskich: teorie i metody
Zajęcia o charakterze preliminarnym: stanowią konieczny wstęp i zarazem klamrę dla całego bloku. Pomyślane formalnie jako ćwiczenia, trwające przez dwa semestry, pod względem realizacji przypominać będą konwersatorium – z naciskiem na ożywioną, krytyczną dyskusję, formuły „bij autora” nie wykluczając. Co w sposób naturalny wynika z otwartego curriculum: zestawu lektur i zagadnień podczas pierwszego cyklu zajęć. Kurs składa się z dwóch bloków: teoretycznego i metodologicznego, przy czym intencją prowadzącego jest, by tak poszczególne ujęcia teoretyczne, jak konkretne propozycje metodologiczne, konfrontowane były z konkretnymi test cases, najlepiej znanymi wszystkim uczestnikom zajęć (warszawskimi, polskimi). Jeśli pod pojęciem urban studies zazwyczaj ukrywa się cała „siatka podobieństw rodzinnych”, to zajęcia te służyć będą wypracowywaniu (odgraniczeniu) kanonu kulturowych studiów miejskich (w Warszawie, w sąsiedztwach, w Europie). Z repertuaru teorii naukowych namysłowi poddana zostanie m. in. polska tradycja socjologii miasta, geografia humanistyczna, prądy etnograficzne, krytyka i „popkrytyka” architektury, zaangażowana teoria miasta. Natomiast, co się tyczy metod, uwaga skierowana zostanie na m. in. historie alternatywne, interpretację przestrzeni, obserwację socjologiczną itd.

Dr hab. Agnieszka Karpowicz
Miasto mówi. Literackie mapy Polski (XX/XXI wiek)
Zajęcia z pogranicza geografii humanistycznej i geopoetyki, skupiające się m. in. na kategorii “miejsca autobiograficznego” (Małgorzata Czermińska), przygotowują do samodzielnej, praktycznej pracy z mapą literacką miasta.
Jednocześnie mapa literacka jest sposobem opowiedzenia i rekonstruowania historii kultury Polski XX i XXI wieku (z naciskiem na tereny pograniczne, peryferyjne, rolę przemian geopolitycznych ["miasta pozyskane"] i momentów przejściowych [np. transformacja ustrojowa, przemiany krajobrazowe i społeczne)].
Część pierwsza konwersatorium „Miasto mówi” poświęconego gatunkom miejskim, dotyczyła będzie w całości polskiej literatury XX i XXI wieku. Interesowały nas będą utwory zakorzenione w konkretnej przestrzeni miejskiej, problematyzowana będzie relacja literatury artystycznej, badań literaturoznawczych i miejskich. Spróbujemy stworzyć literacką mapę Polski tego okresu (w odniesieniu do jej historycznych przemian i relacji centrum/peryferia).
Podjęty zostanie także temat użytku, jaki w kulturze współczesnej czyni się z utworów literackich i biografii pisarzy (przewodniki i spacerowniki literackie, mapy multimedialne, turystyka literacka, gry miejskie, animacja).
Celem zajęć jest zestawienie i omówienie różnych typów takiej literatury “miejskiej”, zestawienie miast polskich (i nie tylko) i różnych poetyk, z jakimi się je łączy. Będziemy poszukiwać zarówno doświadczenia wielkomiejskości, jak i obrazów i praktyk literackich związanych z miastami małymi, peryferyjnymi.
Literacka mapa Polski ma być również próbą rekonstrukcji o charakterze historyczno-kulturowym, odsłaniającym najważniejsze napięcia i konflikty (np. pogranicza), przemilczenia (np. Mazury), ale też kwestie związane z życiem literackim tego okresu, które toczyło się w polskich miastach.
Zaliczenie przedmiotu na podstawie:
- obecności na zajęciach,
- aktywnego udziału w dyskusji podczas zajęć.
Zaliczenie przedmiotu na ocenę wymaga samodzielnego stworzenia literackiej mapy dowolnie wybranego miasta lub jego fragmentu (ulicy, dzielnicy, parku itp.).

Dr Weronika Parfianowicz-Vertun
Jak żyć w małym mieszkaniu? Praktyki, polityki, estetyki
Toczące się obecnie burzliwe dyskusje wokół „polityki mieszkaniowej”, specyfiki rynku mieszkaniowego i mieszkaniowej sytuacji Polaków nie są w historii kultury polskiej czymś nowym, ale stanowią kolejną odsłonę toczącego się od dziesięcioleci sporu i zmagań z tzw. „kwestią mieszkaniową”, która wciąż nie może znaleźć zadowalającego rozwiązania.
Można wręcz zaryzykować stwierdzenie, że polski wiek XX dałoby się opowiedzieć przez pryzmat „problemów z mieszkaniami”. Mieszkań zawsze brakowało, ich dystrybucja budziła liczne konflikty, zawsze były za ciasne i nadmiernie zaludnione, a ich standard nieustannie pozostawiał wiele do życzenia.
Konwersatorium będzie próbą namysłu nad powojenną kulturą polską przez pryzmat mieszkaniowej problematyki. Będziemy przyglądać się różnym przedsięwzięciom społeczno-ekonomicznym, które stawiały sobie za cel rozwiązanie „kwestii mieszkaniowej” (np. spółdzielniom mieszkaniowym) jak również projektom urbanistycznym, które w kolejnych dziesięcioleciach dostarczyć miały odpowiednich zasobów mieszkaniowych – poczynając od powojennej odbudowy, przez wielkie założenia osiedlowe epoki gierkowskiej po współczesną politykę przestrzenną developerów. Skupimy się przede wszystkim na kontekście miejskim i specyficznej sytuacji mieszkaniowej, jaką jest „mieszkanie w bloku”, ale będziemy też zastanawiać się nad innymi, współistniejącymi lub alternatywnymi modelami mieszkania.
Będzie nas interesować nie tylko polityka mieszkaniowa, ale też – a może przede wszystkim – sfera życia codziennego, sposobów zagospodarowywania, oswajania i urządzania przestrzeni mieszkania przez ich mieszkańców. Będziemy się zastanawiać nad zmieniającą się estetyką, modami, praktykami charakterystycznymi dla „życia w mieszkaniu”, nad relacjami rodzinnymi i sąsiedzkimi współwytwarzanymi przez tę przestrzeń, nad sposobami radzenia sobie z różnymi jej mankamentami.

Mgr Piotr Kubkowski
Warszawski warsztat rowerowy: 1886-2016
Zajęcia poświęcone historii i “cywilizacji” roweru/cyklizmu, począwszy od instytucjonalnej samoorganizacji rowerzystów w Warszawskim Towarzystwie Cyklistów w końcu XIX wieku, okresu powstawania pierwszych elitarnych korporacji na ziemiach polskich, a potem nowoczesnych sportowych związków w początkach II Rzeczypospolitej, poprzez epokę przed i powojennej demokratyzacji codziennego cyklizmu (dzieci, kobiety, robotnicy, chłopi na rower!), czas mediatyzacji, ale i ideologizacji tego sportu (od “wyścigów dystansowych”, “szosowych”, a potem Tour de Pologne przez dominację Wyścigu Pokoju, po TdP), aż po dzisiejsze, rynkowe (rower jako prezent komunijny? jako kosztowna ekspresja miejskiego stylu bycia? itp.) oraz kontrkulturowe (ostre koło itp.) praktyki, inicjatywy, “animacje” i narracje powiązane z jazdą na rowerze.
Zajęcia trwają dwa semestry, oparte będą na lekturze tekstów źródłowych i problemowych oraz na “warsztatowych” dyskusjach z zapraszanymi gośćmi (zwłaszcza drugi semestr).
Główny trzon problemów poruszanych podczas naszych warsztatowych spotkań stanowić będzie tematyka miejska: refleksja nad miejską tożsamością wyznaczaną przez praktykę jazdy na rowerze, zagadnienia z zakresu transport studies (a więc i te dotyczące wielkiego tematu nadawania urbanistycznego kształtu Warszawie), kwestie ekologiczne, genderowe i klasowo-ekonomiczne.
Obok nich – niejako na marginesie, poboczu czy “na przedmieściach” – przyjrzymy się też rowerowo-cywilizacyjnemu kontekstowi: zagadnieniu sportu wyczynowego (zwłaszcza w momencie jego narodzin) jako specyficznego zespołu praktyk higienistycznych i dyscyplinujących ludzkie: męskie i kobiece ciało oraz makrotematowi podróży rowerowej – praktyce indywidualnego, turystycznego zdobywania świata i wiedzy o nim.

Mgr Łukasz Bukowiecki
Warszawa – muzea – historia kultury
Zasygnalizowana w temacie perspektywa historii kultury będzie obecna na zajęciach w dwojaki sposób. Po pierwsze, przyjrzymy się ekspozycjom wybranych placówek i zastanowimy się, jaki obraz społeczno-kulturowej historii Warszawy mogą wynieść zwiedzający z wizyty w poszczególnych muzeach obecnie działających w mieście. Analizując poszczególne „narracje muzealne” (również w muzeach, których nie nazwalibyśmy „narracyjnymi”), będziemy zastanawiać się: kto w muzeum „mówi” i za pomocą jakich środków?, w czyim imieniu się wypowiada?, do kogo się zwraca?, co chce osiągnąć? Po drugie, dużo uwagi poświęcimy historii idei muzeum, dziejom poszczególnych placówek muzealnych oraz przemianom ram instytucjonalnych, w których warszawskie muzea funkcjonowały na przestrzeni lat. Spróbujemy także zastanowić się nad tym, jaki wpływ muzea wywierają na kształtowanie znaczeń, funkcji i wizerunku przestrzeni publicznych w mieście. Ważne będą dla nas zarówno muzea najnowsze lub niedawno „zrewitalizowane”, jak i działające wiele lat bez większych zmian placówki, które zatrzymały się w czasie – i są muzeami samych siebie, a dokładniej muzeami niezaktualizowanej wiedzy i środków wystawienniczych, które wyszły z mody. Zajmiemy się także „muzeami w budowie” i „muzeami w planach”, a z drugiej strony – sprawdzimy, co dzieje się w miejscach, w których kiedyś w Warszawie funkcjonowały muzea. Z uwagi na stołeczny charakter Warszawy będzie to sposób na badanie historii polityki kulturalnej i kultury pamięci w skali nie tylko miejskiej, aglomeracyjnej lub regionalnej, lecz także na poziomie krajowym i w relacjach międzynarodowych.

Mgr Marcin Gołąb
Miasto, dziecko i dzieciństwo w mieście
Miasto to przestrzeń ujawniająca blaski i cienie nowoczesności, sposób traktowania dzieci – podejście do dzieciństwa – również można uznać za barometr nowoczesności. Ta hipoteza będzie weryfikowana przez uczestników konwersatorium. Zajęcia mają na celu prześledzenie zmian w postrzeganiu dzieciństwa w powiązaniu z procesem powstawania i rozwoju miast. Oglądowi uczestników zajęć podlegać będą zarówno praktyki opiekunów, jak i dzieci w przestrzeni miejskiej, a także sama przestrzeń miasta. Podczas zajęć uczestnicy analizować będą różnorodne źródła, także wytworzone przez dzieci. Staną się one punktem wyjścia do rozmowy o dzieciństwie, jako konstrukcie historycznym i społecznym, a także o przemianach przestrzeni miejskiej. Podczas kolejnych lektur uczestnicy konwersatorium będą poruszać się ustalonym tokiem problemowym i chronologicznym. Chronologiczny układ tekstów źródłowych ułatwi orientację w zachodzących procesach, istotnych z perspektywy historii kultury.
Interesować nas będą przede wszystkim wiek XIX i XX, jednak punktem wyjścia do rozważań będzie refleksja nad historią dzieciństwa. Topograficzne poruszać się będziemy przede wszystkim po Europie, niekiedy przemieszczając na drugą stronę Atlantyku, a wiele przykładów bezpośrednio czerpiąc z ziem polskich. Podczas konwersatorium będziemy zastanawiać się, czym jest dzieciństwo i dlaczego ma szczególny status w kulturze europejskiej, podejmiemy refleksję nad postulowaną przez autorów tworzących prace w duchu studiów dziecięcych (childhood studies) kwestią dziecięcej perspektywy, a także spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, kiedy zaczyna się i kończy dzieciństwo (dlaczego czternastoletnia autorka zapisków z getta traktowana jest jak dziecko a dwunastoletnia sprawczyni przestępstwa jak osoba dorosła). Wyposażeni w podstawową wiedzę spróbujemy spojrzeć na miasto, miejską przestrzeń i jej problemy, które ujawnią się, kiedy wzrok skupimy na dzieciach widocznych na ulicach miasta – utrwalonych w źródłach świadomie i nieświadomie – lub też, jak Walter Benjamin lub Miron Białoszewski, spojrzymy na doświadczanie miasta przywołując dziecięce sposoby percepcji. Oddzielnie zajmiemy się analizą źródeł wytworzonych przez dzieci i dotyczących miasta. Zebrane obserwacje porównamy z doświadczeniami dzieci mieszkających na wsi lub w ziemiańskim dworku.
Podczas wędrówek po miastach polski i Europy interesować nas będą m.in. kwestie takie, jak:
– adaptowanie i kształtowanie przestrzeni miasta pod kątem dziecięcych użytkowników (podwórko, plac zabaw itp.)
– tworzenie typowych dla miasta instytucji przeznaczonych do opieki i wychowania dzieci
– ruchy naprawy miast, modernizm i architektura modernistyczna
– dziecięca zabawowa grupa rówieśnicza, jako swoisty przypadek grupy pierwotnej
– codzienność w małym mieście, codzienność w wielkim mieście – oczami dziecka; kwestie odżywiania, ubioru, zabawek, isntytucji wychowawczych i opiekuńczych
– harcerstwo jako nowoczesna instytucja wychowawcza typowa dla miasta
– stowarzyszenia dorosłych i ich oddziaływanie
– ruchy gimnastyczne
– przemiany w spędzaniu czasu wolnego, przede wszystkim przez dzieci
– wojna i Zagłada oczami dziecka, między normalnością i stanem wyjątkowym
– kwestia domu rodzinnego, przestrzeni dziecięcych
– dorastanie w mieście („To wszystko z nudów…”)
– kwestia przemian w modelu rodziny w ciągu wieku XX i wynikające z tego konflikty międzypokoleniowe
– przemoc względem dzieci w dwudziestoleciu międzywojennym
– dziecięce lektury i powieść młodzieżowa (wątki miejskie)
– prasa dla dzieci, plotka wśród dzieci i dorosłych
- problemy młodzieżą w Polsce Ludowej
– sytuacja niedoboru i zaopatrzenia w produkty dla dzieci
Źródłami do dyskusji podczas konwersatorium będą źródła wrażliwe na kwestie dzieciństwa – zaczynając od utworów literackich i filmowych z dziecięcymi bohaterami, poprzez reportaże, poradniki, wytyczne pedagogiczne, audycje radiowe, piosenki, kroniki filmowe, prasę codzienną i tygodniki, a także przede wszystkim twórczość dla dzieci (powieści, poezję, film animowany, słuchowiska), kończąc na źródłach sporządzonych rękami dzieci.

Dr Igor Piotrowski, Mapa, miasto, teksty kultury
Przedmiotem uwagi na zajęciach będą plany miast i ich rozliczne konteksty kulturowe: odtworzenie języka i horyzontów kartografa oraz użytkownika, konfrontowanie kartograficznego obrazu miasta z innymi tekstami kultury ten obraz prezentującymi w oparciu o dane dostarczane przez historię nauki (kartografii, inżynierii miejskiej), dzieje ikonografii i tekstów literackich. W roku akademickim 2016/17 chciałbym uczynić głównym tematem plany Warszawy z czasów Polski Ludowej, przede wszystkim te z książkowych cyklów wydawanych przez PPWiK od 1958, a redagowanych przez Teresę Zakrzewską (łącznie przeszło dwadzieścia edycji, skala głównej mapy ~1:18 000), ale również zwykłe Plany Warszawy, będących świadectwem normalizowania się, niepozbawionego różnorodnych zniekształceń i przemilczeń,
wizerunku miasta. Ważnym kontekstem będzie zarówno Plan dzielnic centralnych (1955) wydany z okazji Światowego Festiwalu Młodzieży jako opowieść o Warszawie stalinowskiej i socrealistycznej – dzieło zarówno zrywające z tradycją przedwojennej kartografii miejskiej pozostaje paradoksalnym świadkiem odwilży, jak również pojawienie się pod koniec epoki wydawanych planów wielkich osiedli, to jest kompleksu ursynowskiego. Spróbujemy poszukać śladów różnorodnego używania planów w źródłach. Ważne teksty kultury, którymi się zapewne zajmiemy, to m.in. poezja Adama Ważyka, seriale Stanisława Barei (Alternatywy 4 i
Zmiennicy), proza Mirona Białoszewskiego raz jeszcze.

 

NieboSaska
Fot. Aleksandra Duralska

Instytut Kultury Polskiej
Krakowskie Przedmieście 26/28
00-927 Warszawa
tel.+48 22 552 03 24
22 552 26 04

Uniwersytet Warszawski
ul. Krakowskie Przedmieście 26/28
00-927 Warszawa
tel. +48 22 552 00 00
NIP 525-001-12-66

Wydział Polonistyki

Projekt i realizacja:
rzeczyobrazkowe.pl