Teatr, performans, widowisko

Program specjalizacji „Teatr, performans, widowisko” przygotowany został przez Zakład Teatru i Widowisk IKP. Nabór na rok akademicki 2017/2018 zostanie uruchomiony we wrześniu 2017.

Opiekunem specjalizacji z ramienia Zakładu Teatru i Widowisk jest dr Piotr Morawski (ptrm@op.pl).

Specjalizacja przeznaczona jest dla studentów studiów magisterskich, którzy chcieliby pogłębiać zainteresowania szeroko rozumianą problematyką teatralną, performansem artystycznym i społecznym oraz widowiskiem kulturowym. Specjalizacja rozwija podstawowe kompetencje analityczne i krytyczne niezbędne zarówno w dalszej pracy badawczej (studia doktoranckie), jak i w pracy zawodowej w obszarze praktyk teatralnych, animacyjnych oraz artystycznych.

FB:
https://www.facebook.com/teatrperformanswidowisko/

 

IDEA

Punktem odniesienia dla programu specjalizacji są badania prowadzone w Zakładzie Teatru i Widowisk, a przede wszystkim perspektywa badawczo-dydaktyczna wypracowywana przez członków Zakładu – najpierw pod hasłem „Teatru w kulturze” (podręcznik Teatr w kulturze. Zagadnienia i wybór tekstów, oprac. W. Dudzik, L. Kolankiewicz, Warszawa 1991), jeszcze przed powstaniem Instytutu Kultury Polskiej, następnie zaś „Antropologii widowisk” (pierwsze wydanie podręcznika Antropologia widowisk. Zagadnienia i wybór tekstów, oprac. A. Chałupnik, W. Dudzik, M. Kanabrodzki, L. Kolankiewicz, wstęp i red. L. Kolankiewicz, Warszawa 2005; kolejne – 2010) i „Poetyki kulturowej teatru” (antologie Teatr elżbietańskiTeatr dell’arte).

W naszej refleksji odwołujemy się do wypracowanych wcześniej kategorii oraz tematów, które podejmuje antropologia widowisk, jak np. rola społeczna, postać, płeć, ciało, akcja etc. Proponujemy jednak ich ujęcie przede wszystkim w kontekście różnych form współczesnych praktyk teatralnych i sztuk wykonawczych, uwzględniając przy tym napięcie pomiędzy tymi praktykami a formami życia społecznego. Program specjalizacji umieszcza też zagadnienia i metodologię antropologii widowisk w kontekście nowej humanistyki, nowej teatrologii i performatyki.

Konstruowaniu programu specjalizacji towarzyszyło przekonanie, że teatr i performans są mediami o politycznej sile oddziaływania. Polityczność rozumiana jest tu tak, jak definiował ją Jacques Rancière – polega na „rekonfiguracji podziału zmysłowości”, czyli takiej zmianie społecznej, która między innymi uwidacznia i dopuszcza do głosu tych, którzy dotychczas pozostawali na marginesie wspólnoty (J. Rancière, Estetyka jako polityka, przeł. J. Kutyła, P. Mościcki, Warszawa 2007, s. 25).

Teatr i performans są uwikłane w społeczne konflikty i negocjacje znaczeń, budują lub redefiniują relacje władzy, poszerzają granice akceptacji społecznej dla odmienności. Dzieje się to zarówno na poziomie percepcji, jak i uczestnictwa, a dotyczy wszystkich, nie tylko artystycznych, praktyk angażujących cielesność i budujących podmiotowość oraz przyczyniających się do tworzenia nowych języków i nowych tożsamości. Z drugiej strony teatr może też umacniać i legitymizować język władzy, maskować stojące za nią ideologie, np. uruchamiając dyskurs estetyzujący. Celem zajęć prowadzonych w ramach specjalizacji będzie zatem odsłanianie i definiowanie strategii teatralnych oraz performatywnych zarówno w szeroko rozumianym polu sztuki, jak i w życiu społecznym.

Proponujemy różne formy i formuły zajęć o charakterze teoretycznym, krytycznym, analityczno-praktycznym i warsztatowym. W zależności od tematów i problemów pozwolą one w adekwatny sposób zmierzyć się z rozmaitymi przejawami kultury performatywnej – od spektaklu teatralnego, przez performans w galerii, po działania w przestrzeni publicznej.

ORGANIZACJA

Specjalizacja trwa trzy semestry i obejmuje 180 godzin zajęć obowiązkowych na I roku oraz 60 godzin obowiązkowych na II roku studiów. Dwa przedmioty – „Teorie krytyczne” oraz „Poszerzone pole sztuki” – będą kończyć się egzaminem, pozostałe zaliczeniami. Zajęcia „Laboratorium praktyk odbiorczych” i „Teatr/performans: instytucje” przeznaczone będą tylko dla studentów specjalizacji, pozostałe – dla wszystkich zainteresowanych.Dla studentów specjalizacji rekomendowane będą również seminaria magisterskie prowadzone przez pracowników Zakładu Teatru i Widowisk.

Poza tym proponujemy studentom konwersatoria do wyboru z puli konwersatoriów ZTiW i innych zakładów.

TERMIN REKRUTACJI 2017/2018:

23 września-30 września 2017

Kwalifikacja na podstawie punktacji uzyskanej podczas rekrutacji na studia (IKP oraz MISH, jeśli minimum programowe jest realizowane w IKP) i formularza zgłoszeniowego przesłanego na adres: ptrm@op.pl

Limit miejsc: 18-25 osób
Specjalizacja nieodpłatna

Specjalizacja „Teatr, performans, widowisko” – rok I, semestr I (2017/2018)
Specjalizacja „Teatr, performans, widowisko”
terminy zajęć
rodzaj zajęć
sposób zaliczenia
punkty ECTS
Razem90 godz. 10 ECTS
prof. Leszek Kolankiewicz
Badania teatralne – zmienne paradygmaty
30 godz. wykładuZAL3 ECTS
dr Ewelina Godlewska-Byliniak
Laboratorium praktyk odbiorczych
30 godz. warsztatuZAL4 ECTS
dr Dorota Sosnowska,
Teorie krytyczne
30 godz. ćwiczeńZAL3 ECTS
Specjalizacja „Teatr, performans, widowisko” – rok I, semestr II (2017/2018)
Specjalizacja „Teatr, performans, widowisko”
terminy zajęć
rodzaj zajęć
sposób zaliczenia
punkty ECTS
Razem90 godz. 10 ECTS
dr Agnieszka Sosnowska,
Poszerzone pole sztuki
30 godz. ćwiczeńEGZ3 ECTS
dr Agata Łuksza,
Teorie krytyczne
30 godz. ćwiczeńEGZ3 ECTS
dr Piotr Morawski,
Teatr/performans: instytucje
30 godz. warsztatuZAL4 ECTS
Specjalizacja  „Teatr, performans, widowisko” – rok II, semestr I (2018/2019)

nazwiska prowadzących zostaną podane w terminie późniejszym

Specjalizacja „Teatr, performans, widowisko”
terminy zajęć
rodzaj zajęć
sposób zaliczenia
punkty ECTS
Razem60 godz.6 ECTS
Źródła i mediacje30 godz. warsztatuZAL3 ECTS
Antropologia widowisk: nowe horyzonty30 godz. ćwiczeńZAL3 ECTS

 

OPIS ZAJĘĆ

Badania teatralne – zmienne paradygmaty (wykład)
Wykład ma na celu przybliżenie studentom relacji między teatrem, performansem i widowiskiem kulturowym oraz sposobów ich badania – w świetle zmiennych paradygmatów współczesnej humanistyki: od semiologii przez antropologię do performatyki. Program wykładu będzie się ogniskować wokół takich problemów, jak: nowe kierunki badań teatralnych, antropologia widowisk – nowe perspektywy, antropologia widowisk a performatyka, etc.

Laboratorium praktyk odbiorczych (warsztat)
„Laboratorium praktyk odbiorczych” to zajęcia o charakterze analityczno-warsztatowym, mające na celu wprowadzenie studentów – poprzez praktykę oglądania przedstawień i performansów – w kluczową problematykę ogniskującą się wokół kategorii „widza” i/lub „uczestnika” wydarzenia teatralnego czy performatywnego. W ramach cyklu zaplanowany został udział studentów w czterech/pięciu spektaklach lub innych działaniach artystycznych na żywo, pozostałe zajęcia służyć mają ich omówieniu, a także zrekonstruowaniu założonej koncepcji publiczności, widza czy uczestnika. Sednem tak pomyślanych zajęć, budowanych wokół wspólnego oglądania różnego typu przedstawień w różnych przestrzeniach, będzie próba sproblematyzowania własnej pozycji widza jako odbiorcy i nadawcy znaczeń.

Teorie krytyczne (ćwiczenia)
Celem zajęć jest zapoznanie studentów z krytyczną refleksją teoretyczną rozwijaną w polu badawczym teatru i performansu oraz z koncepcjami wypracowanymi w obrębie szeroko rozumianej nowej humanistyki, które zostaną umieszczone w kontekście teatralnym. Zrąb programu wyznaczają – dziś już klasyczne – kategorie teatralne, takie jak aktor, publiczność czy rekwizyt, które jednocześnie nazywają szczególne realia działania teatru i pozostają kategoriami opisu życia społecznego. Jednocześnie każda z tych kategorii będzie omawiana, definiowana czy też dekonstruowana przy użyciu różnych perspektyw badawczych i teoretycznych współczesnej humanistyki.
Zagadnienia będą omawiane na podstawie lektur poświęconych zarówno historycznym formacjom teatralnym (np. teatr elżbietański czy komedia dell’arte), jak i zjawiskom współczesnym (np. scena queer, teatr cyborgów). W ramach zajęć teoria powinna wynikać ze śledzenia i omawiania konkretnych przykładów – historycznych i współczesnych – z obszaru tradycyjnie rozumianego teatru, praktyk eksperymentalnych, radykalnych performansów artystycznych oraz widowisk kulturowych.

Poszerzone pole sztuki (ćwiczenia)
Zajęcia poszerzające refleksję na temat sztuk wykonawczych. Punktem wyjścia będą redefinicje cielesności w sztuce od lat 60. XX wieku, które wyznaczają początek między innymi takich zjawisk, jak sztuka performance, happening czy taniec post modern. Analizie poddane zostanie przesunięcie w ramach samej definicji dzieła sztuki, które dokonało się w obrębie sztuk wizualnych, inicjując zwrot performatywny – od dzieła sztuki jako materialnego obiektu ku intermedialnemu wydarzeniu. Część zajęć zostanie poświęcona historii happeningu, sztuki performance, tańca, eksperymentów teatralnych i dźwiękowych, a także działań intermedialnych.

Teatr/performans: instytucje (warsztat)
Zajęcia praktyczne poświęcone analizie funkcjonowania instytucji kultury działających w polu teatru i performansu artystycznego. Będzie to seria wizyt studyjnych w warszawskich instytucjach – od Komuny// Warszawa przez Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, CSW Zamek Ujazdowski, Teatr Powszechny po Teatr Polonia – w czasie których studenci zapoznają się ze specyfiką ich działalności, sposobami funkcjonowania – od uwarunkowań ekonomicznych po strukturalne i organizacyjne, a także z budowanym na ich temat przekazem medialnym, linią repertuarową etc. Nie bez znaczenia jest tu też kontekst dyskusji na temat instytucji teatralnych w Warszawie. Spór – który trwa i będzie trwały przez najbliższe lata – między Biurem Kultury m.st. Warszawy a środowiskiem teatralnym, ujawnia zasadnicze napięcia w wizjach kultury teatralnej. Chcielibyśmy przybliżyć te wizje i uczynić z nich szerszy kontekst rozmów na temat funkcjonowania instytucji kultury zajmujących się teatrem.
Wizyty studyjne będą przeplatane zajęciami teoretycznymi, poświęconymi takim tematom związanym z funkcjonowaniem instytucji, jak relacje artysta-instytucja, zarządzanie kulturą, finansowanie kultury, funkcja kuratora czy instytucje krytyczne.

Źródła i mediacje (warsztat)
Warsztat ma na celu przybliżenie studentom metodologii pracy ze źródłami do historii teatru i performansu. Praca naukowa polegająca na badaniu sztuk wykonawczych jest zawsze w pewnym stopniu pracą na źródłach – niezależnie od tego, czy uprawiamy historię kultury, czy bieżącą krytykę artystyczną. W momencie, w którym zaczyna się analiza i interpretacja wydarzenia, podstawowym materiałem badawczym stają się dokumenty: recenzje, rejestracje, zdjęcia, wywiady i inne. Dlatego umiejętność pracy ze źródłami wydaje się podstawowa zarówno dla badaczy, jak i praktyków czy krytyków. Zajęcia będą miały formę ściśle warsztatową – za każdym razem wychodzić będą od konkretnego dokumentu, który wspólnie na zajęciach poddawany będzie analizie i krytyce. Przykładowe tematy: rejestracja spektaklu: filmowa/ teatr telewizji/ techniczna; fotografia teatralna; recenzje; jak czytać programy teatralne?; krytyka źródeł.

Antropologia widowisk: nowe horyzonty (ćwiczenia)
Zajęcia otwierające możliwość przemyślenia tematów historycznych i teoretycznych omawianych na zajęciach pierwszego roku specjalizacji i zachęcające do refleksji na temat poznanych strategii tym razem we współczesnym życiu publicznym. Wychodząc z założenia o politycznym charakterze teatru, performansu i widowiska, chcemy sprawdzić skuteczność rozmaitych strategii działania w zachowaniach społecznych: od performansów władzy i przemocy, poprzez widowiska wspólnoty (communitas) i praktyki narzucające tożsamość po konstruowanie nowych podmiotowości. W ten sposób otrzymamy katalog strategii czy też rozmaitych „sztuk działania”, które pozwolą przyjrzeć się teatrowi, performansowi i widowisku w działaniu. Zagadnienia te będą omawiane m.in. na podstawie analizy rozmaitych ruchów społecznych – od Parady Równości po Occupy Wall Street, od miesięcznic smoleńskich po czarny protest.

 

Instytut Kultury Polskiej
Krakowskie Przedmieście 26/28
00-927 Warszawa
tel.+48 22 552 03 24
22 552 26 04

Uniwersytet Warszawski
ul. Krakowskie Przedmieście 26/28
00-927 Warszawa
tel. +48 22 552 00 00
NIP 525-001-12-66

Wydział Polonistyki

Projekt i realizacja:
rzeczyobrazkowe.pl