Teatr, performans, widowisko

Program specjalizacji „Teatr, performans, widowisko” przygotowany został przez Zakład Teatru i Widowisk IKP. Nabór na rok akademicki 2018/2019 zostanie uruchomiony we wrześniu 2018 i potrwa do 3 października 2018.

Opiekunem specjalizacji z ramienia Zakładu Teatru i Widowisk jest dr Piotr Morawski (ptrm@op.pl).

Specjalizacja przeznaczona jest dla studentów studiów magisterskich, którzy chcieliby pogłębiać zainteresowania szeroko rozumianą problematyką teatralną, performansem artystycznym i społecznym oraz widowiskiem kulturowym. Specjalizacja rozwija podstawowe kompetencje analityczne i krytyczne niezbędne zarówno w dalszej pracy badawczej (studia doktoranckie), jak i w pracy zawodowej w obszarze praktyk teatralnych, animacyjnych oraz artystycznych.

FB:
https://www.facebook.com/teatrperformanswidowisko/

 

IDEA

Punktem odniesienia dla programu specjalizacji są badania prowadzone w Zakładzie Teatru i Widowisk, a przede wszystkim perspektywa badawczo-dydaktyczna wypracowywana przez członków Zakładu – najpierw pod hasłem „Teatru w kulturze” (podręcznik Teatr w kulturze. Zagadnienia i wybór tekstów, oprac. W. Dudzik, L. Kolankiewicz, Warszawa 1991), jeszcze przed powstaniem Instytutu Kultury Polskiej, następnie zaś „Antropologii widowisk” (pierwsze wydanie podręcznika Antropologia widowisk. Zagadnienia i wybór tekstów, oprac. A. Chałupnik, W. Dudzik, M. Kanabrodzki, L. Kolankiewicz, wstęp i red. L. Kolankiewicz, Warszawa 2005; kolejne – 2010) i „Poetyki kulturowej teatru” (antologie Teatr elżbietańskiTeatr dell’arte).

W naszej refleksji odwołujemy się do wypracowanych wcześniej kategorii oraz tematów, które podejmuje antropologia widowisk, jak np. rola społeczna, postać, płeć, ciało, akcja etc. Proponujemy jednak ich ujęcie przede wszystkim w kontekście różnych form współczesnych praktyk teatralnych i sztuk wykonawczych, uwzględniając przy tym napięcie pomiędzy tymi praktykami a formami życia społecznego. Program specjalizacji umieszcza też zagadnienia i metodologię antropologii widowisk w kontekście nowej humanistyki, nowej teatrologii i performatyki.

Konstruowaniu programu specjalizacji towarzyszyło przekonanie, że teatr i performans są mediami o politycznej sile oddziaływania. Polityczność rozumiana jest tu tak, jak definiował ją Jacques Rancière – polega na „rekonfiguracji podziału zmysłowości”, czyli takiej zmianie społecznej, która między innymi uwidacznia i dopuszcza do głosu tych, którzy dotychczas pozostawali na marginesie wspólnoty (J. Rancière, Estetyka jako polityka, przeł. J. Kutyła, P. Mościcki, Warszawa 2007, s. 25).

Teatr i performans są uwikłane w społeczne konflikty i negocjacje znaczeń, budują lub redefiniują relacje władzy, poszerzają granice akceptacji społecznej dla odmienności. Dzieje się to zarówno na poziomie percepcji, jak i uczestnictwa, a dotyczy wszystkich, nie tylko artystycznych, praktyk angażujących cielesność i budujących podmiotowość oraz przyczyniających się do tworzenia nowych języków i nowych tożsamości. Z drugiej strony teatr może też umacniać i legitymizować język władzy, maskować stojące za nią ideologie, np. uruchamiając dyskurs estetyzujący. Celem zajęć prowadzonych w ramach specjalizacji będzie zatem odsłanianie i definiowanie strategii teatralnych oraz performatywnych zarówno w szeroko rozumianym polu sztuki, jak i w życiu społecznym.

Proponujemy różne formy i formuły zajęć o charakterze teoretycznym, krytycznym, analityczno-praktycznym i warsztatowym. W zależności od tematów i problemów pozwolą one w adekwatny sposób zmierzyć się z rozmaitymi przejawami kultury performatywnej – od spektaklu teatralnego, przez performans w galerii, po działania w przestrzeni publicznej.

ORGANIZACJA

Specjalizacja trwa trzy semestry i obejmuje 180 godzin zajęć obowiązkowych na I roku oraz 60 godzin obowiązkowych na II roku studiów. Dwa przedmioty – „Teorie krytyczne” oraz „Poszerzone pole sztuki” – będą kończyć się egzaminem, pozostałe zaliczeniami. Zajęcia „Laboratorium praktyk odbiorczych” i „Teatr/performans: instytucje” przeznaczone będą tylko dla studentów specjalizacji, pozostałe – dla wszystkich zainteresowanych.Dla studentów specjalizacji rekomendowane będą również seminaria magisterskie prowadzone przez pracowników Zakładu Teatru i Widowisk.

Poza tym proponujemy studentom konwersatoria do wyboru z puli konwersatoriów ZTiW i innych zakładów.

TERMIN REKRUTACJI 2018/2019:

Zapisy na specjalizację rozpoczną się 24 września i potrwają do 3 października 2018. Listy przyjętych zostaną ogłoszone 5 października 2018.

Kwalifikacja na podstawie punktacji uzyskanej podczas rekrutacji na studia (IKP oraz MISH, jeśli minimum programowe jest realizowane w IKP) i formularza zgłoszeniowego przesłanego na adres: ptrm@op.pl

Limit miejsc: 18-25 osób
Specjalizacja nieodpłatna

Specjalizacja „Teatr, performans, widowisko” – rok I, semestr I (2018/2019)
Specjalizacja „Teatr, performans, widowisko”terminy zajęćrodzaj zajęćsposób zaliczeniapunkty ECTS
Razem90 godz. 10 ECTS
dr Piotr Morawski
Badania teatralne – zmienne paradygmaty
poniedziałek, 11:30, s. 330 godz. wykładuZAL3 ECTS
dr Ewelina Godlewska-Byliniak
Laboratorium praktyk odbiorczych
środa, 13:15, s. 930 godz. warsztatuZAL4 ECTS
dr Agata Łuksza,
Teorie krytyczne
środa, 9:45, s. 530 godz. ćwiczeńZAL3 ECTS
Specjalizacja „Teatr, performans, widowisko” – rok I, semestr II (2018/2019)
Specjalizacja „Teatr, performans, widowisko”terminy zajęćrodzaj zajęćsposób zaliczeniapunkty ECTS
Razem90 godz. 10 ECTS
dr Agnieszka Sosnowska,
Poszerzone pole sztuki
czwartek, 9:45, s. 930 godz. ćwiczeńEGZ3 ECTS
dr Dorota Sosnowska,
Teorie krytyczne
środa, 9:45, s. 5 30 godz. ćwiczeńEGZ3 ECTS
dr Piotr Morawski,
Teatr/performans: instytucje
poniedziałek, 11.30, s. 530 godz. warsztatuZAL4 ECTS
Specjalizacja  „Teatr, performans, widowisko” – rok II, semestr I (2018/2019)

nazwiska prowadzących zostaną podane w terminie późniejszym

Specjalizacja „Teatr, performans, widowisko”terminy zajęćrodzaj zajęćsposób zaliczeniapunkty ECTS
Razem60 godz.6 ECTS
dr Dorota Sosnowska Źródła i mediacjepiątek, 11:15, s. 530 godz. warsztatuZAL3 ECTS
dr hab. Agata Chałupnik Antropologia widowisk: nowe horyzontyczwartek 11:30, s. 430 godz. ćwiczeńZAL3 ECTS

 

OPIS ZAJĘĆ

Badania teatralne – zmienne paradygmaty (wykład)
Wykład ma na celu przybliżenie studentom relacji między teatrem, performansem i widowiskiem kulturowym oraz sposobów ich badania – w świetle zmiennych paradygmatów współczesnej humanistyki: od semiologii przez antropologię do performatyki. Program wykładu będzie się ogniskować wokół takich problemów, jak: nowe kierunki badań teatralnych, antropologia widowisk – nowe perspektywy, antropologia widowisk a performatyka, etc.

Laboratorium praktyk odbiorczych (warsztat)
„Laboratorium praktyk odbiorczych” to zajęcia o charakterze analityczno-warsztatowym, mające na celu wprowadzenie studentów – poprzez praktykę oglądania przedstawień i performansów – w kluczową problematykę ogniskującą się wokół kategorii „widza” i/lub „uczestnika” wydarzenia teatralnego czy performatywnego. W ramach cyklu zaplanowany został udział studentów w czterech/pięciu spektaklach lub innych działaniach artystycznych na żywo, pozostałe zajęcia służyć mają ich omówieniu, a także zrekonstruowaniu założonej koncepcji publiczności, widza czy uczestnika. Sednem tak pomyślanych zajęć, budowanych wokół wspólnego oglądania różnego typu przedstawień w różnych przestrzeniach, będzie próba sproblematyzowania własnej pozycji widza jako odbiorcy i nadawcy znaczeń.

Teorie krytyczne (ćwiczenia)
Celem zajęć jest zapoznanie studentów z krytyczną refleksją teoretyczną rozwijaną w polu badawczym teatru i performansu oraz z koncepcjami wypracowanymi w obrębie szeroko rozumianej nowej humanistyki, które zostaną umieszczone w kontekście teatralnym. Zrąb programu wyznaczają – dziś już klasyczne – kategorie teatralne, takie jak aktor, publiczność czy rekwizyt, które jednocześnie nazywają szczególne realia działania teatru i pozostają kategoriami opisu życia społecznego. Jednocześnie każda z tych kategorii będzie omawiana, definiowana czy też dekonstruowana przy użyciu różnych perspektyw badawczych i teoretycznych współczesnej humanistyki.
Zagadnienia będą omawiane na podstawie lektur poświęconych zarówno historycznym formacjom teatralnym (np. teatr elżbietański czy komedia dell’arte), jak i zjawiskom współczesnym (np. scena queer, teatr cyborgów). W ramach zajęć teoria powinna wynikać ze śledzenia i omawiania konkretnych przykładów – historycznych i współczesnych – z obszaru tradycyjnie rozumianego teatru, praktyk eksperymentalnych, radykalnych performansów artystycznych oraz widowisk kulturowych.

Poszerzone pole sztuki (ćwiczenia)
Zajęcia poszerzające refleksję na temat sztuk wykonawczych. Punktem wyjścia będą redefinicje cielesności w sztuce od lat 60. XX wieku, które wyznaczają początek między innymi takich zjawisk, jak sztuka performance, happening czy taniec post modern. Analizie poddane zostanie przesunięcie w ramach samej definicji dzieła sztuki, które dokonało się w obrębie sztuk wizualnych, inicjując zwrot performatywny – od dzieła sztuki jako materialnego obiektu ku intermedialnemu wydarzeniu. Część zajęć zostanie poświęcona historii happeningu, sztuki performance, tańca, eksperymentów teatralnych i dźwiękowych, a także działań intermedialnych.

Teatr/performans: instytucje (warsztat)
Zajęcia praktyczne poświęcone analizie funkcjonowania instytucji kultury działających w polu teatru i performansu artystycznego. Będzie to seria wizyt studyjnych w warszawskich instytucjach – od Komuny// Warszawa przez Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, CSW Zamek Ujazdowski, Teatr Powszechny po Teatr Polonia – w czasie których studenci zapoznają się ze specyfiką ich działalności, sposobami funkcjonowania – od uwarunkowań ekonomicznych po strukturalne i organizacyjne, a także z budowanym na ich temat przekazem medialnym, linią repertuarową etc. Nie bez znaczenia jest tu też kontekst dyskusji na temat instytucji teatralnych w Warszawie. Spór – który trwa i będzie trwały przez najbliższe lata – między Biurem Kultury m.st. Warszawy a środowiskiem teatralnym, ujawnia zasadnicze napięcia w wizjach kultury teatralnej. Chcielibyśmy przybliżyć te wizje i uczynić z nich szerszy kontekst rozmów na temat funkcjonowania instytucji kultury zajmujących się teatrem.
Wizyty studyjne będą przeplatane zajęciami teoretycznymi, poświęconymi takim tematom związanym z funkcjonowaniem instytucji, jak relacje artysta-instytucja, zarządzanie kulturą, finansowanie kultury, funkcja kuratora czy instytucje krytyczne.

Źródła i mediacje (warsztat)
Warsztat ma na celu przybliżenie studentom metodologii pracy ze źródłami do historii teatru i performansu. Praca naukowa polegająca na badaniu sztuk wykonawczych jest zawsze w pewnym stopniu pracą na źródłach – niezależnie od tego, czy uprawiamy historię kultury, czy bieżącą krytykę artystyczną. W momencie, w którym zaczyna się analiza i interpretacja wydarzenia, podstawowym materiałem badawczym stają się dokumenty: recenzje, rejestracje, zdjęcia, wywiady i inne. Dlatego umiejętność pracy ze źródłami wydaje się podstawowa zarówno dla badaczy, jak i praktyków czy krytyków. Zajęcia będą miały formę ściśle warsztatową – za każdym razem wychodzić będą od konkretnego dokumentu, który wspólnie na zajęciach poddawany będzie analizie i krytyce. Przykładowe tematy: rejestracja spektaklu: filmowa/ teatr telewizji/ techniczna; fotografia teatralna; recenzje; jak czytać programy teatralne?; krytyka źródeł.

Antropologia widowisk: nowe horyzonty (ćwiczenia)
Zajęcia otwierające możliwość przemyślenia tematów historycznych i teoretycznych omawianych na zajęciach pierwszego roku specjalizacji i zachęcające do refleksji na temat poznanych strategii tym razem we współczesnym życiu publicznym. Wychodząc z założenia o politycznym charakterze teatru, performansu i widowiska, chcemy sprawdzić skuteczność rozmaitych strategii działania w zachowaniach społecznych: od performansów władzy i przemocy, poprzez widowiska wspólnoty (communitas) i praktyki narzucające tożsamość po konstruowanie nowych podmiotowości. W ten sposób otrzymamy katalog strategii czy też rozmaitych „sztuk działania”, które pozwolą przyjrzeć się teatrowi, performansowi i widowisku w działaniu. Zagadnienia te będą omawiane m.in. na podstawie analizy rozmaitych ruchów społecznych – od Parady Równości po Occupy Wall Street, od miesięcznic smoleńskich po czarny protest.

 

Instytut Kultury Polskiej
Krakowskie Przedmieście 26/28
00-927 Warszawa
tel.+48 22 552 03 24
22 552 26 04

Uniwersytet Warszawski
ul. Krakowskie Przedmieście 26/28
00-927 Warszawa
tel. +48 22 552 00 00
NIP 525-001-12-66

Wydział Polonistyki

Projekt i realizacja:
rzeczyobrazkowe.pl