2018

Agata Łuksza – „Polska publiczność teatralna w XIX wieku – rewizje. Historia widzów teatralnych w perspektywie studiów fanowskich”

czas trwania: 36 miesięcy 2018–2021

program: SONATA, Narodowe Centrum Nauki

Celem projektu jest zbadanie historii publiczności teatralnej na ziemiach polskich w XIX wieku, szczególnie w Warszawie, przez pryzmat praktyk i doświadczeń najbardziej zagorzałych widzów teatralnych, których proponuję nazywać „fanami teatru”. Chodzi zatem o przyjrzenie się polskiej kulturze teatralnej XIX wieku z perspektywy publiczności, a nie autorów dramatycznych, arcydzieł scenicznych czy wielkich aktorów epoki. W projekcie centralne miejsce zajmują ci widzowie, których zachowania często interpretowano jako przesadne, w złym guście, niestosowne, a które być może w jakiś sposób podważały istniejący wówczas porządek wartości moralnych i estetycznych. W projekcie interesować mnie będą między innymi takie zagadnienia, jak: relacja między tożsamością fanowską a narodową; klasowy i etniczny profil fanów; popularne gusta teatralne; wymiar handlowy i komercyjny przedstawienia teatralnego; konflikty między fanami, między fanami a innymi widzami; relacja między fanami a instytucją teatralną; międzynarodowy wymiar kultury fanowskiej; kobiece fandomy. Projekt odwołuje się do badań prowadzonych w różnych dyscyplinach, takich jak studia fanowskie, studia nad publicznością (audience studies), studia historyczno-teatralne i kulturoznawcze. Badania prowadzone będą na różnorodnych źródłach z epoki (np. fotografie, karykatury, pamiętniki, materiały prasowe, mapy, afisze, egzemplarze teatralne, teksty dramatyczne, literatura piękna). Zastosowana w projekcie metodologia ma służyć z jednej strony krytycznemu zbadaniu powstających w XIX wieku reprezentacji publiczności teatralnej, a zwłaszcza fanów teatru (a więc: kto, dlaczego, w jakich mediach i z jakiej pozycji społecznej wytwarzał takie reprezentacje), a z drugiej strony – próbie odzyskania praktyk, doświadczeń, preferencji i tożsamości fanów na tle ówczesnej publiczności.

 

Magda SzcześniakPoruszenia. Emocje w wyobrażeniach awansu i deklasacji w kulturze polskiej lat 1944-1981″

czas trwania: 36 miesięcy, 2018-2020

program: SONATA, Narodowe Centrum Nauki

Celem naukowym projektu jest stworzenie obrazu awansu i deklasacji w Polsce w latach 1944–1981z perspektywy towarzyszących im emocji. W efekcie badań opartych na wyselekcjonowanym zestawie różnorodnych źródeł wyodrębnione zostaną charakterystyczne dla procesów zmiany pozycji klasowej w powojennej Polsce formuły emocji – ewoluujące, przejawiające się w różnych mediach i rejestrach, schematy emocjonalnych przemian, afektywnych reakcji, sploty uczuć wynikające z nowo przyjętej pozycji. Badane narzędziami socjologicznymi, awans i deklasacja uwidaczniają się przede wszystkim w ruchu (migracjach i przeprowadzkach bądź przeciwnie, tkwienia w miejscu) i przyroście bądź spadku (kapitału ekonomicznego, społecznego i kulturowego). Pierwotny sposób doznawania procesów awansu i deklasacji – jako dziejących się, raczej niż już dokonanych, a więc możliwych do zmierzenia i wyrażenia w formie materialnych zdobyczy – ujawnia się jednak przede wszystkim w emocjach. To ich obecność w tekstach i obrazach, ich formy wyrażania się, staną się przedmiotem interdyscyplinarnej analizy. Awans i deklasacja doświadczane są – indywidualnie i zbiorowo – jako entuzjazm i radość, wzruszenie, lęk, miłość, nadzieja, żal, gniew, duma, zazdrość czy litość. Spojrzenie na świadectwa awansu i deklasacji przez soczewkę emocji pozwoli na uchwycenie ich rozciągnięcia w czasie, procesualności, oczywistych i ukrytych sprzeczności, a czasem wręcz niemożliwości całkowitego dokonania się. Punktem wyjściowym projektu jest więc pytanie o to, w jaki sposób społeczeństwo polskie przeżywa i wyraża doświadczenie radykalnej przemiany struktury społecznej? Projekt dążyć więc będzie do wskazania charakterystycznych dla omawianego okresu modeli reprezentacji awansu i deklasacji, skrywających w sobie określone przekonania na temat struktury klasowej oraz procesów mobilności społecznej. Zakres czasowy projektu wyznaczają daty 1944, ze względu na Manifest PKWN, zapowiadający m.in. reformę rolną – i 1981, rok końca nadziei na zbiorowy awans społeczny, wybrzmiewających jeszcze w stanowczych żądaniach „Solidarności”.

Tagi:

Data publikacji: 28-01-2019

Instytut Kultury Polskiej
Krakowskie Przedmieście 26/28
00-927 Warszawa
tel.+48 22 552 03 24
22 552 26 04

Uniwersytet Warszawski
ul. Krakowskie Przedmieście 26/28
00-927 Warszawa
tel. +48 22 552 00 00
NIP 525-001-12-66

Wydział Polonistyki

Projekt i realizacja:
rzeczyobrazkowe.pl